Elm dünyasında aparılan yeni araşdırma irsiyyət anlayışına dair baxışları dəyişdirə biləcək nəticələr ortaya qoyub.
Sfera.az bildirir ki, tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, ataların uşaqlıq dövründə yaşadığı ağır travmalar sperm hüceyrələrində bioloji izlər buraxa və bu təsirlər gələcək nəsillərə ötürülə bilər. Araşdırmaya görə, bu proses “epigenetika” adlanan mexanizmlə əlaqəlidir.
Alimlər bildirirlər ki, erkən yaşlarda yaşanan güclü stress və travmatik hadisələr genlərin fəaliyyətini dəyişdirən kimyəvi dəyişikliklər yarada bilir. Maraqlıdır ki, bu zaman DNT-nin özü dəyişmir, lakin genlərin işləmə üsulu yenidən proqramlaşdırılır. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, yaşanan psixoloji travmalar sperm hüceyrələrində hüceyrəvi yaddaş formalaşdıraraq gələcək uşaqların stressə və həyat çətinliklərinə reaksiyasına təsir göstərə bilər.
Araşdırmada qeyd olunur ki, epigenetik travma mirası daşıyan uşaqlar psixoloji dözümlülük və stressin idarə olunması baxımından daha həssas ola bilərlər. Bu tapıntılar müasir dövrdə geniş yayılmış psixoloji narahatlıqların və stress pozuntularının səbəblərini anlamaq üçün yeni imkanlar yaradır. Alimlər hesab edirlər ki, nəticələr valideynlərin psixoloji sağlamlığının nə qədər mühüm olduğunu bir daha göstərir. Xüsusilə uşaqlıq travmalarının vaxtında aşkarlanması və psixoloji dəstəyin göstərilməsi gələcək nəsillərin sağlamlığı baxımından da əhəmiyyət daşıya bilər.
Bununla belə, mütəxəssislər vurğulayırlar ki, epigenetik təsirlərlə bağlı araşdırmalar hələ davam edir və bu mexanizmlərin insan davranışına necə təsir göstərdiyini tam anlamaq üçün daha geniş elmi tədqiqatlara ehtiyac var. Yeni araşdırma uzun illərdir qəbul edilən “keçmiş keçmişdə qalır” anlayışını sual altına alaraq, insan bədəninin yaşanan təcrübələri yalnız zehində deyil, hüceyrə səviyyəsində də “yadda saxladığını” göstərir.
Fidan Hacızadə Sfera.az
