Müasir dövrdə cəmiyyətin sütunlarını təşkil edən gender bərabərliyi, ailə dəyərlərinin qorunması və demoqrafik proseslərin tənzimlənməsi dövlət siyasətinin ən prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilib.
Bu məsələlər sadəcə sosial statistika deyil, həm də ölkənin gələcək inkişaf modelini müəyyən edən strateji faktorlardır.
Sfera.az xəbər verir ki, son illər Azərbaycanda gender balansının qorunması istiqamətində mühüm addımlar atılmaqdadır. Qadınların qərar qəbul etmə prosesində iştirakı, iqtisadi müstəqilliyinin artırılması və sahibkarlıq fəaliyyətinə cəlb olunması bu sahədəki əsas hədəflərdir. Lakin gender məsələsi təkcə qadın hüquqları ilə məhdudlaşmır, bu, həm də cəmiyyətdəki stereotiplərin qırılması və hər bir fərdin potensialını reallaşdırması üçün bərabər imkanların yaradılması deməkdir. Ailə hər bir xalqın mənəvi varlığının fundamentidir. Hazırda qlobal dünyada ailə modelinin dəyişməsi, boşanmaların sayının artması və nikah yaşının yüksəlməsi kimi tendensiyalar müşahidə olunur. Bu kontekstdə ailə dəyərlərinin təbliği, gənc ailələrə sosial dəstək mexanizmlərinin gücləndirilməsi və məişət zorakılığına qarşı mübarizə mühüm aktuallıq kəsb edir.
Sağlam ailə, sağlam cəmiyyətin və güclü dövlətin təminatıdır. Gender və ailə məsələləri dünya gündəminə təsadüfən gəlməyib. Bu sahədəki müasir standartlar onilliklər boyu davam edən beynəlxalq islahatların nəticəsidir. Xüsusilə, 1979-cu ildə BMT tərəfindən qəbul edilmiş "Qadınlara qarşı hər növ ayrı-seçkiliyin ləğv edilməsi haqqında" Konvensiya (CEDAW) bu yolda ən böyük hüquqi addımlardan biri hesab olunur. Ardınca, 1994-cü il Qahirə Konfransı və 1995-ci il Pekin Bəyannaməsi qlobal miqyasda gender siyasətinin "yol xəritəsini" cızaraq, bu mövzunu rəqəmlərdən real sosial gücə çevirdi. Demoqrafik sabitlik və ailə institutunun qorunması istiqamətində dünya fərqli uğurlu modellərə sahibdir: Skandinaviya Modeli (İsveç, Norveç): Dövlət həm anaya, həm də ataya bərabər "valideyn məzuniyyəti" hüququ verir. Bu, ailə daxili məsuliyyətin bərabər bölünməsinə və qadınların karyera inkişafına xidmət edir.
Azərbaycan özünün ailə və demoqrafiya siyasətini həm milli dəyərlər, həm də beynəlxalq standartlar üzərində qurub. Bu modelin əsas elementləri vətəndaşların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Ölkədə işləyən analar üçün doğuşdan əvvəl və sonra cəmi 126 təqvim günü (vəziyyətdən asılı olaraq daha çox) ödənişli məzuniyyət hüququ tanınır. Bu, qadınların həm ana kimi sağlamlığını qorumasına, həm də iş yerini itirmək qorxusu olmadan övladına qayğı göstərməsinə şərait yaradır. Azərbaycan qanunvericiliyi (Əmək Məcəlləsi) gender bərabərliyinə töhfə olaraq atalar üçün də imkanlar yaradır. Belə ki, arvadı doğuşla əlaqədar məzuniyyətdə olan kişilərə 14 təqvim gününədək ödənişsiz məzuniyyət verilir. Bu, ailə daxilində məsuliyyətin bölüşdürülməsi və körpənin ilkin dövrlərində atanın rolunun artırılması istiqamətində mühüm addımdır.
Dövlət tərəfindən uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinətlərin verilməsi, həmçinin aztəminatlı ailələrə və çoxuşaqlı analara göstərilən xüsusi qayğı demoqrafik artımı stimullaşdıran əsas vasitələrdəndir. Demoqrafiya sahəsindəki vəziyyət iqtisadi planlaşdırmanın əsasını təşkil edir. Əhalinin artım tempi, yaş strukturu və miqrasiya prosesləri birbaşa əmək bazarına və sosial təminat sisteminə təsir göstərir. Tarixi təcrübə və dünya nümunələri sübut edir ki, demoqrafik sabitlik yalnız iqtisadi yardımlarla deyil, həm də ailəyə verilən mənəvi dəstəyin vəhdəti şəraitində mümkündür. Nəticə olaraq, gender, ailə və demoqrafiya məsələləri bir-biri ilə sıx zəncirvari əlaqədədir. Bu sahədə aparılan islahatlar nəticədə hər bir vətəndaşın rifahının yüksəldilməsinə xidmət edir.
Bəsti Rəfizadə
Sfera.az Mövzu: Gender, ailə və demoqrafiya məsələlərinin işıqlandırılması
Qeyd: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.
