Bəzən yuxuya gedərkən qəribə görüntülər, dağınıq düşüncələr və ya qəribə səhnələr ortaya çıxır. Həmin anda insan tam yuxuya getmir, amma zehin yuxu kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. Yeni bir araşdırma göstərir ki, bu keçid vəziyyəti əvvəllər düşünüləndən daha mürəkkəbdir. Beyin bəzən oyaq ikən belə yuxuya bənzər təcrübələr yarada bilər. Başqa sözlə, "Mən uzaqlaşdım" dediyimiz anlar düşündüyümüz qədər sadə olmaya bilər.
Sfera.az bildirir ki, Paris Beyin İnstitutunun tədqiqatçıları yuxu və oyaqlıq arasındakı keçidi araşdırmaq üçün 92 nəfərlə bir təcrübə aparıblar. İştirakçılara yuxuya getməyə şərait yaradılıb və sonra Tomas Edisona aid edilən metoda bənzər bir sistem istifadə edərək oyandırılıblar. Deyilənə görə, Edisonun ağır bir əşyanı tutarkən mürgülədiyi, əşya düşəndə oyandığı və ağlına gələn fikirləri qeyd etdiyi bildirilir. Tədqiqatçılar da bu keçid anında iştirakçıları eyni şəkildə oyadıb və son bir neçə saniyədəki düşüncələri barədə soruşublar.
Təcrübə yalnız hesablar toplamaqla kifayətlənməyib; iştirakçıların beyin fəaliyyəti EEG istifadə edərək izlənilib. Bu, tədqiqatçılara insanların həmin anda beyninin hansı oyaqlıq və ya yuxu mərhələsində olduğu ilə necə hiss etdiklərini müqayisə etməyə imkan verib. Ümumilikdə yüzlərlə hesabat araşdırılıb və zehni təcrübələrin tək bir nümunəyə sığmadığı ortaya çıxıb.
Yuxuya bənzər təcrübələr bəzən oyaqlıq zamanı baş verir
Tədqiqatçılar iştirakçıların hesablarını müxtəlif zehni vəziyyətlərə ayırıblar. Bəziləri adi və dağınıq düşüncələr olub. Bəziləri ətraf mühitdən gələn səsləri və ya bədən hisslərini əhatə edib. Digərləri isə insanın şüurlu şəkildə planlaşdırdığı daha nəzarətli düşüncələr olub. Ən maraqlı qrup qəribə, yuxuya bənzər təcrübələr olub. EEG məlumatlarına görə, bu yuxuya bənzər vəziyyətlər yalnız yuxu zamanı deyil, həm də oyaqlıq zamanı müşahidə olunub.
Nəticə göstərir ki, yuxu ilə oyaqlıq arasındakı xətt düşündüyümüz qədər kəskin olmaya bilər. İnsan oyaq görünə bilər, amma zehni yuxuya bənzər görüntülər yarada bilər. Bunun əksi də mümkündür. Hətta daha dərin yuxuya keçərkən belə, bəzi iştirakçılar daha rasional və nəzarətli düşüncələr nümayiş etdiriblər. Bu o deməkdir ki, beynin "oyaq" və ya "yuxu"ya bölünən sadə bir açar kimi işləməməsi deməkdir. Bu tapıntı yuxu pozğunluqlarını anlamaq üçün vacib ola bilər.
Tədqiqatın ən vacib aspektlərindən biri də şəxsi təcrübə ilə beyin məlumatları arasındakı fərqi göstərməsidir. Bəzən insan oyaq hiss edə bilər, lakin zehni yuxuya bənzər məzmuna keçə bilər. Bəzən yuxuda olarkən daha şüurlu düşüncələr ortaya çıxa bilər.
Bu tapıntı yuxusuzluq, narkolepsiya, depressiya və Parkinson xəstəliyi kimi vəziyyətlərdə müşahidə olunan yuxu-oyanma keçidlərini anlamaq üçün vacib ola bilər. Bununla belə, tədqiqatçılar klinik korrelyasiyalara ehtiyatla yanaşırlar. Tədqiqat sağlam yetkinlərdə yuxuya getmək anını araşdırır. Beləliklə, bu, görüş zamanı xəyal qurmaq və ya boş yerə baxmaqla birbaşa eyni deyil. Buna baxmayaraq, tədqiqat göstərir ki, beyin hətta oyaq ikən belə düşündüyümüzdən daha çox yuxu kimi fəaliyyət göstərə bilər.
Aynil
