Müasir dövrdə bir çox gənc həyatda məqsəd müəyyənləşdirmək, davamlı motivasiyanı qorumaq və gələcəyə inamla baxmaqda çətinlik yaşayır. Sosial şəbəkələrin təsiri, işsizlik, təhsil təzyiqi və psixoloji yorğunluq motivasiya itkisini artıran əsas amillərdən hesab olunur. Bu vəziyyət gənclərin həm şəxsi inkişafına, həm də sosial münasibətlərinə təsir göstərir.
Bəs gənclərdə motivasiya itkisinə ən çox hansı amillər səbəb olur?
Sfera.az-a bu barədə açıqlama verən psixoloq Nizami Orucov bildirib ki, gənclərdə motivasiya itkisi son illərdə daha çox müşahidə olunan psixoloji vəziyyətlərdən biridir və bunun arxasında həm fərdi, həm də sosial səbəblər dayanır:
“Müasir dövrdə gənclər davamlı müqayisə mühitində yaşayırlar. Sosial şəbəkələrdə başqalarının “uğurlu”, “ideal” və sürətli həyatını görmək bir çox insanda öz həyatını yetərsiz hiss etməyə səbəb olur. İnsan öz inkişaf prosesini başqasının vitrində göstərilən həyatı ilə müqayisə etdikdə motivasiya yerini ümidsizlik və yorğunluğa verə bilir.
Digər vacib amillərdən biri qeyri-müəyyənlik hissidir. İş tapmaq çətinliyi, gələcəklə bağlı narahatlıq, maddi təzyiq və yüksək gözləntilər gənclərdə “nə etsəm də kifayət deyil” düşüncəsini yarada bilər. Uzun müddət nəticə görmədən çalışmaq da daxili motivasiyanı zəiflədir.
Psixoloji yorğunluq və emosional tükənmişlik də burada böyük rol oynayır. İnsan davamlı performans göstərmək məcburiyyəti hiss etdikdə bir müddət sonra daxili enerjisi azalır. Xüsusilə “həmişə uğurlu olmalısan” mesajı gənclərdə ciddi təzyiq yaradır.
Motivasiya itkisi uzun müddət davam etdikdə psixoloji sağlamlığa da təsir edir. İnsan özünü məqsədsiz, dəyərsiz və gücsüz hiss etməyə başlaya bilər”.
Psixoloq qeyd edib ki, bu vəziyyət özünəinamın azalmasına, sosial uzaqlaşmaya, narahatlıq hallarına və bəzi hallarda depressiv əhvala səbəb ola bilər:
“Motivasiyasını itirən insan gündəlik fəaliyyətlərə qarşı marağını da azalda bilər. Əvvəllər həzz aldığı fəaliyyətlər belə yorucu görünməyə başlayır. Bu isə həm şəxsi inkişafı, həm münasibətləri, həm də akademik və iş həyatını təsir altına alır. Burada vacib məqam motivasiyanı yalnız “istək hissi” kimi görməməkdir. Bəzən insanın motivasiyası yoxdur, çünki psixoloji olaraq həddindən artıq yüklənib. Ona görə də həll yolu təkcə “özünü motivasiya et” demək deyil, insanın emosional vəziyyətini, həyat şərtlərini və daxili ehtiyaclarını anlamaqdır. Gənclərdə motivasiya itkisi çox zaman müqayisə mədəniyyəti, qeyri-müəyyən gələcək, sosial təzyiq və emosional yorğunluqla bağlı olur. Uzun müddətdə isə bu vəziyyət psixoloji sağlamlığa, özünəinam hissinə və həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər”.
Fidan Hacızadə
Sfera.az
