Yay aylarında nisbətən azalan bəzi ailə xərcləri payızın gəlişi ilə yenidən artır. Məktəbin başlaması, mövsümə uyğun geyim və ayaqqabı alışları, evin qışa hazırlanması, kommunal ödənişlər, nəqliyyat və ərzaq xərcləri ailə büdcəsinə əlavə yük yaradır.
“Yeni Sabah” payız aylarında ailələrin ən çox nəyə pul xərclədiyi və xərclərinin artmasının əsas səbəbləri haqqında materialı təqdim edir:
Sentyabr ayında ailələrin xərclərinin artmasının əsas səbəblərindən biri məktəb alış-verişidir. Məktəbli forması, ayaqqabı, çanta, dəftərxana ləvazimatları, dərsliklər, müxtəlif tədris vəsaitləri və bəzi ailələr üçün əlavə hazırlıq xərcləri büdcədə ayrıca xərc maddəsi yaradır. Marqarita pizza
Bir neçə uşağı məktəbə gedən ailələrdə bu məbləğ daha da yüksələ bilər. Xüsusilə bütün ehtiyacların eyni vaxtda alınması aylıq büdcəyə ciddi təsir göstərir.
Havanın soyuması ilə yay geyimləri tədricən payız və qış geyimləri ilə əvəzlənir. Üst geyim, ayaqqabı, sviter, şalvar və digər mövsümi məhsulların alınması ailələrin xərclərini artıran əsas amillərdəndir.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycanda pərakəndə ticarət şəbəkəsində toxuculuq məhsulları, geyim və ayaqqabılara 4,8 milyard manata yaxın vəsait xərclənib. Bu məhsullar üzrə satışlar ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 4,4 faiz artıb.
Mövsümi xərclər artsa da, ailə büdcəsinin ən böyük hissəsini ərzaq təşkil edir. Dövlət Statistika Komitəsinin 2026-cı ilin yanvar-iyul ayları üzrə məlumatına əsasən, pərakəndə ticarətdə əhalinin xərclərinin 50 faizi ərzaq məhsullarının alınmasına yönəlib.
Eyni dövrdə ərzaq məhsulları üzrə qiymətlər ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 6,8 faiz artıb. İyul ayında isə ərzaq qiymətləri illik müqayisədə 7,3 faiz yüksəlib.
Bu isə o deməkdir ki, payızda ailələrin yalnız mövsümi ehtiyacları deyil, gündəlik ərzaq alışlarının qiyməti də büdcəyə təsir göstərir.
Payızın digər böyük xərclərindən biri evin soyuq mövsümə hazırlanmasıdır. Pəncərələrin, qapıların, istilik sistemlərinin yoxlanılması, təmir işləri, bəzi məişət avadanlıqlarının alınması və digər hazırlıqlar əlavə xərc yarada bilər.
Bəzi ailələr qışa əvvəlcədən hazırlaşaraq yanacaq və digər zəruri ehtiyatları da payız aylarında almağa üstünlük verir.
Havanın soyuması ilə istilik və enerji istifadəsinin artması kommunal xərclərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, məktəb və iş rejiminin tam bərpa olunması nəqliyyatdan istifadəni də artırır.
Beləliklə, yay aylarında məzuniyyət və istirahət xərcləri ön planda olduğu halda, payızda ailə büdcəsinin yükü daha çox gündəlik və məcburi ödənişlərin üzərinə düşür.
2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycanda istehlak qiymətləri əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,7 faiz artıb. Qida məhsulları üzrə artım 6,8 faiz, qeyri-qida məhsulları üzrə 3,8 faiz, əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlər üzrə isə 5,7 faiz təşkil edib.
Bu göstəricilər göstərir ki, ailələr eyni məhsul və xidmətlər üçün əvvəlki illə müqayisədə daha çox vəsait ayırmalı olurlar.
Dövlət Statistika Komitəsinin zamanla yaydıqları məlumatlarda da pərakəndə alışlarda ərzaqdan sonra geyim və ayaqqabı, yanacaq, elektrik malları və mebel, əczaçılıq məhsulları və digər qeyri-ərzaq mallarının əhəmiyyətli paya sahib olduğu görünür.
Payızda ailə xərclərinin artması təkcə qiymətlərin bahalaşması ilə bağlı deyil. Mövsüm dəyişdikcə ailələrin ehtiyacları da dəyişir. Məktəbin başlaması, yeni geyim və ayaqqabı alınması, evin qışa hazırlanması, nəqliyyat və kommunal xərclərin artması büdcəyə əlavə yük gətirir.
Aydan Hacı
Telegram kanalımız
