Everest səyahəti romantik xəyallarla başlayır. Lakin reallıq ilk addımdan sərt üzünü göstərir.
Sfera.az bildirir ki Nepalın Lukla dağ şəhərində yerləşən Tenzing-Hillary Hava Limanı səyahətin ən vacib nöqtəsi hesab olunur. Dağlarla əhatə olunmuş yer, qısa uçuş-enmə zolağı və qəfil hava dəyişiklikləri riski artırır. Pilotlar üçün səhv həddi demək olar ki, yoxdur. Sərnişinlər üçün bu, nəfəssiz gözləmə anları deməkdir.
Tenzing-Hillary Hava Limanındakı uçuş-enmə zolağının uzunluğu cəmi 527 metrdir. Fərq, əsas beynəlxalq hava limanlarının 2-3 kilometr uzunluğundakı uçuş-enmə zolaqları ilə müqayisədə aydın görünür. Daha da təəccüblüsü, uçuş-enmə zolağının sonunda təxminən 600 metr hündürlüyündə dik bir qayanın olmasıdır. Digər ucunda isə sərt qaya divarı var. Əyləc məsafəsi, dövrə vurma ehtimalı və ya ikinci cəhd ehtimalı demək olar ki, sıfırdır.
Yüksək hündürlük vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Dəniz səviyyəsindən təxminən 2860 metr yüksəklikdə yerləşən hava limanında hava sıxlığı aşağıdır. Mühərrikin işləməsi və qaldırma gücü azalır. Təyyarənin yavaşlaması çətinləşir və eniş zamanı millimetr dəqiqliyi ilə hesablamalar aparmaq vacibdir.
Hava şəraiti saniyələr ərzində hər şeyi dəyişə bilər
Himalay dağlarının ortasında yerləşən Luklada hava gözlənilməz hesab olunur. Günəşli bir səhər dəqiqələr ərzində duman, qar və ya güclü küləklə başa çata bilər. Görünüş birdən sıfıra yaxınlaşa bilər. Belə anlarda pilotlar Katmanduya qayıtmaq məcburiyyətində qalırlar.
Planlaşdırılan uçuşların təxminən yarısı musson mövsümündə ləğv edilir. Uçuş-enmə zolağında işıqlandırma sistemi yoxdur. Alət eniş yardımı mövcud deyil. Vizual uçuş yeganə seçimdir. Hava qəfil pisləşdikdə seçimlər tez tükənir. Pilotlar buraya enmək üçün xüsusi təlim keçirlər.
Tenzing-Hillary Hava Limanında eniş icazəsi almaq standart lisenziya ilə mümkün deyil. Kapitanların Nepalda ən azı bir illik uçuş təcrübəsi olmalıdır. Yüzlərlə qısa uçuş-enmə zolağı qalxışı və enişi də tələb olunur. Son mərhələdə təlimatçı ilə Luklaya on uğurlu uçuş tamamlanır.
Bütün tədbirlərə baxmayaraq, qəzalar qaçılmaz olur. 2008-ci ildə eniş zamanı qəzada səkkiz nəfər həyatını itirib. 2019-cu ildə uçuş-enmə zolağından çıxan təyyarə vertolyotla toqquşub və nəticədə üç nəfər həlak olub. Hava limanı aviasiya tarixində riskli yerlər arasında xatırlanmağa davam edir.
Bəs bu qədər təhlükəlidirsə, sərnişinlər niyə Luklanı seçirlər?
Everest baza düşərgəsi yürüşü Lukladan başlayır. Katmandudan təxminən 40 dəqiqəlik uçuş quruda və yamacda günlərlə davam edən marşrutlarla müqayisədə əhəmiyyətli vaxt üstünlüyü təklif edir. Alternativ marşrutlar fiziki olaraq daha yorucudur.
Dünyanın hər yerində çətin uçuş-enmə zolaqları olan digər hava limanları da var. Yunan adalarında qısa uçuş-enmə zolaqları, Cəbəllütariqdəki güclü küləklər və İnsbruk ətrafındakı dağ effekti buna misaldır. Yüksək hündürlükdə yerləşən Daocheng Yading Hava Limanı rekord yüksəkliyə malikdir. Luklanı fərqləndirən şey isə, bütün bu risk faktorlarını eyni vaxtda təqdim etməsidir.
Aynil
