Gecə 10-da yatıb səhər 6-da oyanan insanlarla gecə 1-də yatıb səhər 9-da duranlar arasında fərqlər hər zaman müzakirə olunur.
Sfera.az xəbər verir ki, yuxunun yalnız müddəti deyil, vaxtı da insan sağlamlığına ciddi təsir göstərir. Erkən yatıb erkən oyanan insanların bioloji saatı (sirkadiyen ritmi) cəmiyyətin gündəlik iş və sosial rejiminə daha uyğun olur. Bu isə gün ərzində daha yüksək fiziki aktivlik, diqqətlilik və enerji ilə nəticələnir. Gecə saat 22:00-da yatan şəxslərdə hormon balansı daha stabil olur, melatonin və kortizol ifrazı normal ritmdə işləyir.
Buna qarşılıq, gecə 01:00-da yatıb səhər 09:00-da oyanan insanlarda bioloji saatın gecikməsi müşahidə olunur. Bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə “sosial jetlag” adlanan hal yaranır. Nəticədə insan özünü daim yorğun hiss edir, gündəlik iş rejiminə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkir. Araşdırmalar həmçinin göstərir ki, gec yatan insanlarda qan şəkərinin dəyişkənliyi, maddələr mübadiləsi pozuntuları və psixoloji gərginlik riski daha yüksəkdir. Erkən yatanlarda isə yaddaş, diqqət və ümumi koqnitiv göstəricilər daha yaxşı olur.
Hər bir insanın fərdi xüsusiyyətləri olsa da, ümumi nəticələrə görə erkən yuxu rejimi sağlam həyat tərzi üçün daha əlverişli hesab olunur. Xüsusilə səhər tezdən başlayan iş və təhsil sistemi olan cəmiyyətlərdə gec yatmaq uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Nəticə etibarilə, mütəxəssislər sağlamlıq və gündəlik məhsuldarlıq baxımından gecə tez yatmağın və səhər erkən oyanmağın daha faydalı olduğunu vurğulayırlar.
Niyaz Hacıyev
Sfera.az
