Paytaxt deyildikdə, insanların əksəriyyəti tək bir şəhəri düşünür. Hindistan üçün Yeni Dehli, Şri-Lanka üçün Kolombo və Türkiyə üçün Ankara nümunə kimi göstərilir. Lakin bəzi ölkələr adi qaydalardan kənara çıxırlar. Hətta üç fərqli paytaxtla idarə olunan ölkələr də var. Cənubi Afrika məhz belə bir nümunə təqdim edir.
Bəs, eyni ölkədə üç paytaxt ideyası necə yaranıb?
Sfera.az mövzu ilə bağlı maraqlı yazı təqdim edir.
Hekayə 1910-cu ilə gedib çıxır. Cənubi Afrika dörd güclü koloniyanın birləşməsi ilə tək bir ölkəyə çevrildi. Keyp Koloniyası, Natal, Transvaal və Orange River Koloniyası uzun illər öz siyasi təsirini qoruyub saxlayan bölgələr idi. Hər bölgə yeni ölkənin paytaxtının öz ərazisində olmasını istəyirdi.
Keyp bölgəsi tarixi parlament binasına görə Keyptauna üstünlük verirdi, Transvaal isə inzibati mərkəzə çevrilmiş Pretoriyanın tərəfdarı idi. Orange River Koloniyası güclü məhkəmələrinə görə Blumfonteini təklif etdi. Tərəflərdən heç biri geri çəkilmədiyi üçün kompromis əldə edildi.
Nəticədə hakimiyyət bölündü. İdarəetmə, qanunvericilik və məhkəmə sistemi müxtəlif şəhərlər arasında bölüşdürüldü. Beləliklə, dünyada nadir hallarda rast gəlinən üç paytaxtdan ibarət bir sistem yarandı.
Hər şəhər fərqli bir rol oynayır
Pretoriya inzibati paytaxt hesab olunur. Prezident ofisi və əksər dövlət qurumları burada yerləşir. Gündəlik inzibati qərarların qəbul edildiyi şəhər kimi seçilir. Siyasi fəaliyyət Pretoriyada ən gərgindir.
Digər tərəfdən, Keyptaun qanunvericilik paytaxtıdır. Parlament binası, tarixi strukturlar və siyasi müzakirələr burada cəmləşib. Parlament iclasları zamanı şəhər faktiki olaraq ölkənin siyasi mərkəzinə çevrilir. Dəniz mənzərələri ilə tanınan şəhər, siyasi atmosferi ilə də diqqəti cəlb edir.
Blumfonteyn məhkəmə paytaxtı kimi xidmət edir. Apelyasiya Məhkəməsi burada yerləşir. Daha sakit atmosferi ilə tanınan şəhər hüquqi və akademik həyatın mərkəzi hesab olunur. Digər iki paytaxtla müqayisədə daha sakit bir tempə malikdir.
3 paytaxt kifayət etmədi, 12 rəsmi dili də var
Cənubi Afrika təkcə üç paytaxtı ilə deyil, həm də dil müxtəlifliyi ilə diqqət çəkir. Ölkədə cəmi 12 rəsmi dil var. İngilis, Afrika və müxtəlif yerli dillər rəsmi statusa malikdir. Dil müxtəlifliyi ölkənin mədəni zənginliyini əks etdirir.
Hər şəhərin fərqli bir ritmi var. Pretoriya inzibati qərarlarla qaynayır, Keyptaun parlament iclasları zamanı gərgindir və Blumfonteyn daha sakit hüquq mərkəzi kimi seçilir. Üç fərqli paytaxt sistemi illərdir rahat fəaliyyət göstərməyə davam edir.
Paytaxt şəhərinin adi anlayışından kənara çıxan Cənubi Afrika, siyasi quruluşu baxımından dünyanın ən maraqlı ölkələrindən biridir. Üç paytaxt modeli müxtəlif bölgələr arasında tarazlığı təmin etməklə yanaşı, ölkənin tarixi kompromis mədəniyyətini də əks etdirir.
Aynil
Sfera.az
