Qədim mənbələrdə tez-tez xatırlanan Silfium Aralıq dənizi dünyasında həm tibbi, həm də gündəlik həyatda böyük dəyərə malik olan nadir bitkilərdən biri idi. Xüsusilə də doğum nəzarəti və afrodiziak təsirləri ilə bağlı inanclar onu adi bir bitkidən dövrün ən çox axtarılan təbii məhsullarından birinə çevirmişdi. Bu gün nəsli kəsilmiş hesab edilən bu bitki, qədim Roma və Yunan ticarətində, tibbində və inanc sistemlərində əlamətdar bir yer tuturdu.
Sfera.az bildirir ki, silfium, qədim Roma və Yunan dünyalarında həm tibbi, həm də iqtisadi cəhətdən fövqəladə dəyərə malik olan nəsli kəsilmiş bir bitki kimi tanınır.
Müasir Liviya sahillərində yetişdiyi düşünülən bu bitki, dövrünün ən vacib ticarət məhsullarından birinə çevrilmişdi.
Silfiumun geniş istifadə sahələri var idi. Tibbdə həzmi tənzimləyən və "qazı azaldan" təsirlərinə görə üstünlük verilirdi və müxtəlif qidalarda ədviyyat kimi də istifadə olunurdu. Ətir istehsalında və heyvandarlıqda da istifadə olunurdu. Qədim mənbələrdə onun doğum nəzarəti və aborta səbəb olan təsirləri ilə bağlı inanclar da qeyd olunur; lakin bu məsələ ilə bağlı qəti elmi dəlil yoxdur.
Bitkidən əldə edilən qətran "lazer" kimi tanınırdı və xüsusilə dəyərli hesab olunurdu.
Əslində, silfiumun son nümunələrinin Roma dövründə dövlət xəzinəsində saxlanıldığına dair məlumatlar var. Bu, bitkinin nə qədər nadir və dəyərli hala gəldiyini göstərməsi ilə bağlıdır.
Silfiumun nəsli kəsilməsinin qəti səbəbi olmasa da, həddindən artıq yığım, nəzarətsiz istifadə və regional iqlim dəyişikliyinin rol oynadığı düşünülür. Roma dövrünə qədər bitki demək olar ki, tamamilə yox olmuşdu, bəzi mənbələrdə hətta onun "son gövdəsi" də qeyd olunur.
Bu gün Silfiumun hansı bitkiyə aid olduğu hələ də məlum deyil. Bəzi tədqiqatlar onun Ferula cinsinə aid müəyyən vəhşi şüyüd növləri ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir. Anadoluda müəyyən edilmiş bəzi növlər bu müzakirəni yenidən ön plana çıxarsa da, qəti bir nəticəyə gəlinməyib.
Aynil
Sfera.az
