Svetoforlarda yaşıl rəng getmək, qırmızı rəng isə dayanmaq deməkdir. Dünya miqyasında qəbul edilən sistem demək olar ki, hər ölkədə eynidir. Lakin Yaponiyaya gedənlərin təəccüblü bir detal diqqətlərini çəkir. Svetoforlar yaşıl görünsə də, onlara mavi deyilir. Üstəlik, bəzi şəhərlərdə əslində mavi bir ton istifadə olunur.
Sfera.az Yaponiyada mavi svetoforun maraqlı hekayəsini təqdim edir.
Yaponiyada yaşıl svetoforlar üçün istifadə olunan söz "midori" deyil, "ao"-dur. Yəni, söz hərfi mənada mavi deməkdir. Səbəb çox qədimlərə gedib çıxır. Qədim yapon dilində yalnız dörd rəng adı var idi: qırmızı, qara, ağ və mavi. Yaşıl rəng ayrı bir kateqoriya hesab edilmirdi.
O vaxtlar yaşıl rəngin çalarları da "ao" sözü ilə ifadə olunurdu. Yəni, gənc yarpaqlar, tərəvəzlər, təbiət mənzərələri hamısı mavi kimi təsvir olunurdu. Zamanla "midori" sözü ortaya çıxdı və yaşılın tərifi geniş yayıldı. Lakin köhnə istifadə mədəni bir vərdiş olaraq qaldı.
Bu gün yaponların yaşıl işığı mavi adlandırması tamamilə təbiidir. Əslində, bir çox yaponlar əcnəbilər soruşana qədər bunu hiss etmirlər. Dilçilik vərdişi o qədər kök salıb ki, valideynlər hələ də uşaqlarına "İşıq mavidir, gedə bilərsiniz" deyə öyrədirlər.
Yaponiyada həqiqətən mavi svetofor varmı?
Texniki olaraq, Yaponiyada svetoforlar yaşıl rəngdədir. Lakin bəzi şəhərlərdə maviyə daha yaxın bir çalara, yaşıl rəngə üstünlük verilir. Səbəb dil vərdişi ilə beynəlxalq standartlar arasında tarazlığı qorumaqdır.
Svetoforlar üçün beynəlxalq standart 1968-ci ildə yaradılıb. Yaşıl getmək demək idi. Yaponiya müqaviləni imzalamayan ölkələr arasında idi. Dil vərdişinə görə yaşıl işıq "ao" adlandırılmağa davam etdi.
1973-cü ildə Yaponiya hökuməti maraqlı bir qərar verdi. İşıqforlar maviyə yaxın yaşıl çalarlarda istehsal olunacaqdı. Bu, həm beynəlxalq standartları qoruyacaq, həm də yaponların mavi işıqlardan istifadə vərdişini davam etdirəcəkdi. Qərar problemi kağız üzərində həll etdi, lakin Yaponiyaya gələn turistlər üçün çaşdırıcı vəziyyət hələ də davam edir.
Yaponiyada yaşıl olan digər şeylərə də mavi deyilir.
İşıqforlar yeganə nümunə deyil. Yapon dilində "ao" sözü hələ də yaşıl olan bir çox şey üçün istifadə olunur. Yaşıl almalara "aoringo" deyilir. Gənc bambuk "aotake" kimi ifadə olunur. Yetişməmiş düyü tarlaları da mavi kimi təsvir edilir.
"ao" sözü yalnız rəng demək deyil. Bu, həm də gənclik və təcrübəsizlik deməkdir. Yapon dilində kimsə "hələ də mavidir" dedikdə, bu, gənc və ya təcrübəsiz deməkdir. Bu, təcrübəsiz mənasını verən ingilis dilindəki "green" sözünə bənzəyir.
Dil və mədəniyyət bir-biri ilə qarışdıqda, Yaponiyaya səyahət edənlər üçün kiçik, lakin təəccüblü bir detal ortaya çıxır.
Aynil
Sfera.az
