Anadolu onlarla fərqli sivilizasiyaya ev sahibliyi etmiş qədim bir diyardır. Üstəlik, bu qədim sivilizasiyalardan günümüzə qədər gəlib çatmış çoxsaylı əsərlər mövcuddur. Bu səbəbdən Anadolu mədəni və tarixi irs baxımından dünyanın ən münbit torpaqlarından biridir. Qədim şəhərlər, hamamlar, məscidlər, kilsələr, saraylar…
Lakin, qədim dövrlərdən günümüzə qədər gəlib çatmış Anadolunun xəzinələri yalnız bu maddi strukturlarla məhdudlaşmır. Bu gün Qara dənizin müəyyən bölgələrində kiçik bir icma tərəfindən danışılan Romeika dili də Anadolunun ən vacib mədəni sərvətlərindən biridir.
Sfera.az min illər əvvəl Anadolunun qədim dili olan Romeika haqqında maraqlı məqamları sizə təqdim edir. Dərin köklü tarixi olan Romeika dili Qədim Yunan dilinin ən yaxın qohumu hesab olunur. Romeika dili təxminən 2000 ildir ki, ölmüş olan Qədim Yunan dilinə bənzərliyi ilə diqqət çəkir. Deyilənə görə, bu gün bütün dünyada tanınan qədim yunan filosoflarının çoxu müasir yunan dili əvəzinə müasir Romeika dilinə bənzər bir dildən istifadə ediblər. Bir sözlə, Romeika min illərdir Anadolu torpaqlarında mövcud olan çox vacib bir mədəni irsdir. Lakin təəssüf ki, o, ciddi şəkildə yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşir.
Çox qədim zamanlar əvvəl Anadolu torpaqlarında yaşamış insanlardan bu günə qədər gəlib çatan onlarla əsər Anadolunun universal insan mədəniyyəti üçün nə qədər dəyərli olduğunu göstərir. Lakin Anadolunun qədim mədəni məhsulları yalnız maddi elementlərlə məhdudlaşmır.
Romeika adlı qədim bir dil bu gün də Anadolunun şimal hissələrində mövcuddur.
Bu gün təxminən 5000 nəfərin danışdığı təxmin edilən Romeika dili əsasən Trabzondakı Tonya, Çaykara, Dernekpazarı, Maçka, Of, Sürmene və Köprübaşı rayonlarında, eləcə də bu bölgələrdəki ucqar dağ kəndlərində danışılır.
Qara dəniz bölgəsində müsəlman olduqları üçün 1923-cü ildə əhali mübadiləsindən azad edilmiş kiçik icmalar uzun illərdir ki, bu qədim dildə danışmağa davam edirlər. Romeika bu gün Qara dəniz Yunan və ya Pont Yunan kimi də tanınır.
Romeika dilində təxminən 2000 ildir ki, ölmüş olan Qədim Yunan dilindən strukturlar var.
Kembric Universitetindən dilçi İoanna Sitaridu tərəfindən verilən məlumata görə, Romeika bu gün danışılan bütün digər yunan ləhcələrində itirilmiş Klassik Yunan dilindən strukturları özündə əks etdirir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, infinitivin istifadəsi Qədim Yunan dilindən götürülmüş müasir dillərdə yoxa çıxıb, lakin Qədim Yunan dilinə bənzər istifadələr Romeika dilində qorunub saxlanılıb.
Digər tərəfdən, Romeika dilinin lüğət baxımından Qədim Yunan dili ilə böyük oxşarlıqlarının olduğu bildirilir. Bu baxımdan, bu gün dünyada tanınmış Platon və Sokrat kimi Qədim Yunan filosoflarının müasir yunan dilindən daha çox Romeika dilinə daha yaxın bir dildə danışıb yazdıqlarını demək olar. Bir sözlə, Anadolu torpaqlarında yaşamağa davam edən Romeika dili, Klassik Yunan sivilizasiyasından günümüzə qədər yaşamağı bacaran ən vacib mədəni sərvətlərdən biridir.
Laz, Hemşin və Anadoluda danışılan bir çox digər dillər kimi, Romeika da yaxın gələcəkdə unudulmaq və ölü bir dilə çevrilmək təhlükəsi ilə üzləşir. Qədim Yunan dilinin ən yaxın və son qohumu olan Romeika dili, UNESCO-nun Nəsli Kəsilməkdə Olan Dillər Atlasına görə aydındır ki, “Nəsli Kəsilməkdə Olan" dillər kateqoriyasındadır.
Qeyd edək ki, Atlasda "Təhlükəsiz deyil", "Aydındır ki, risk altındadır", "Ciddi risk altındadır" və "Kritik risk altındadır" kimi müxtəlif kateqoriyalar var.
Aynil
Sfera.az
