Elmi dünya nəhayət ki, insan biologiyasının ən dərin labirintlərindən birində 30 ildir davam edən bir sirrə işıq salıb.
Sfera.az bildirir ki, Florida Universiteti və Dublin Triniti Kollecinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu beyin sağlamlığından xərçənglə mübarizəyə qədər həyati rol oynayan vacib bir mikroelementin hüceyrələrimizə necə çatdığını kəşf edib. "Kue-o-scene" (kveosin) adlanan bu birləşməni izləyən elm adamları, bədənin bu maddəni necə mənimsədiyini aşkar edərək tibb tarixində yeni bir fəsil açıblar.
Kveosin orqanizmin öz-özünə istehsal edə bilmədiyi və vitamin kimi xarici mənbələrdən əldə edilməli olan möcüzəvi bir birləşmədir. Onun mənbəyi istehlak etdiyimiz qidalar və bağırsaqlarımızda bizimlə harmoniyada yaşayan dost bakteriyalardır. Əhəmiyyəti onilliklərdir məlum olsa da, bu qida maddəsinin hüceyrələrə necə nüfuz etməsi sirr olaraq qalırdı. Yeni tədqiqat bu sirli keçidin açarını, yəni müvafiq geni ortaya qoyub.
Tədqiqatın aparıcı simalarından biri olan professor Valeriya de Crecy-Lagard bu kəşfi "30 illik ovun sonu" kimi təsvir edir. Alimlər uzun müddətdir daşıyıcının mövcudluğundan şübhələnirdilər, lakin heç kim onu tapa bilmirdi. Bu kəşf, qida rasionu və mikrobiomumuzun genetik ifadəmizi necə formalaşdırdığını anlamaqda inqilabi bir addımdır.
Kveosin tam olaraq nə edir?
Bu kiçik molekul bədənin zülal əmələ gətirmə prosesində vacib bir "nəzarətçi" rolunu oynayır. DNT-dəki təlimatları oxuyan və onları zülala çevirən transfer RNT (tRNT) molekullarını dəyişdirərək, genetik kodun düzgün oxunmasını təmin edir. Bir şəkildə, bədənin bioloji proqram təminatında ən dəqiq düzəlişlər edir.
Tədqiqatçılar SLC35F2 genini bu prosesi idarə edən gizli qapı kimi müəyyən edirlər. Əvvəllər yalnız müəyyən virusların və xərçəng dərmanlarının hüceyrələrə daxil olması ilə əlaqəli olan bu gen, Kveosinin əsas daşıyıcısı olduğu aşkar edilmişdir. Beynəlxalq akademik əməkdaşlıq sayəsində bioloji sistemlərdəki bu vacib itkin halqa tamamlanıb.
1970-ci illərdə kəşf olunsa da, indi yalnız layiq olduğu diqqəti cəlb etməyə başlayan bu qida maddəsi yaddaş, öyrənmə qabiliyyəti, metabolik tarazlıq və stressə qarşı müqavimət kimi bir çox sahədə rol oynayır. Kveosin daşıyıcısının deşifrə edilməsi, xüsusən də nevroloji xəstəliklər və xərçəngdən müdafiə mexanizmləri üçün yeni nəsil müalicələrin inkişafına yol açır. Beynəlxalq əməkdaşlığın bəhrəsi olan bu uğur bir daha sübut edir ki, sağlam həyat təkcə nə yediyimizdə deyil, həm də həmin qidanın hüceyrələrimizə necə çatmasındadır.
Aynil
