"Henley Passport Index" dünyanın ən nüfuzlu pasportlarının yeni reytinqini açıqlayıb. Son 20 ildə ilk dəfədir ki, ABŞ pasportu dünyanın ən güclü 10 pasportu siyahısından kənarda qalıb.
Sfera.az xəbər verir ki, qlobal hərəkətlilik xəritəsində balans ciddi şəkildə Asiyanın xeyrinə dəyişib.
Siyahının mütləq lideri Sinqapur olub. Bu ölkənin vətəndaşları 193 ölkəyə vizasız daxil ola bilirlər. Onu 190 ölkə ilə Cənubi Koreya və 189 ölkə ilə Yaponiya izləyir.
2014-cü ildə dünyanın bir nömrəli pasportuna sahib olan ABŞ, 2025-ci il hesabatında böyük şok yaşayıb. İndi ABŞ pasportu Malayziya ilə birlikdə 12-ci sırada qərarlaşıb (180 ölkəyə vizasız giriş). Lakin indeks eyni xala malik ölkələri eyni sırada göstərdiyi üçün, faktiki olaraq 36 ölkə ABŞ-ni qabaqlayıb.
Ekspertlər bunu bir neçə səbəblə əlaqələndiriblər. Birinci faktor Braziliya faktorudur. Belə ki, Braziliya qarşılıqlı prinsipə əməl olunmadığı üçün ABŞ və Kanada vətəndaşlarından yenidən viza tələb etməyə başlayıb. Digər səbəb Pekin məsələsidir. Pekin Avropa ölkələrinə vizasız rejim tətbiq etsə də, ABŞ-ni bu siyahıya daxil etməyib. Vyetnam, Papua Yeni Qvineya və Myanma kimi ölkələrin viza siyasətindəki dəyişikliklər ABŞ-nin mövqeyini sarsıdıb.
Türkiyə siyahıda 51-ci sırada qərarlaşıb. Türk pasportu ilə 113 ölkəyə vizasız səyahət etmək mümkündür.
Böyük Britaniya da eniş yaşayaraq 8-ci sıraya geriləyib. Əksinə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) son 10 ildə 34 pillə irəliləyərək 8-ci sıraya yüksəlib və böyük uğura imza atıb. Çin isə son on ildə 37 yeni ölkə ilə vizasız rejim əldə edərək 64-cü pilləyə qalxıb.
Azərbaycan pasportu isə qlobal sıralamada 72-ci pillədə qərarlaşıb.
Azərbaycan vətəndaşları hazırda dünyanın 72 ölkəsinə vizasız və ya sadələşdirilmiş (hava limanında viza/e-viza) qaydada səyahət edə bilərlər. Azərbaycan region ölkələri arasında sabit mövqeyini qoruyur, lakin siyahıda sürətlə yüksələn BƏƏ və ya viza liberallaşması əldə edən bəzi digər post-sovet ölkələri ilə müqayisədə hələ ki, daha stabil artım nümayiş etdirir. Ermənistan 74-cü sırada, Gürcüstan isə Şengen vizasına görə 43-cü yerdədir.
Azərbaycanın son illərdə bir çox ölkələrlə (məsələn, son dövrlərdə bəzi Körfəz ölkələri və Serbiya kimi) qarşılıqlı vizasız rejim sazişləri imzalaması onun "hərəkətlilik xalını" artırsa da, Avropa və Amerika istiqamətində viza tələblərinin qalması ümumi sıralamadakı yerinə təsir edir.
Dünyanın ən zəif pasportu yenə də Əfqanıstan (24 ölkə) olub. Ondan bir qədər yuxarıda isə Suriya (26 ölkə) və İraq (29 ölkə) yer alır.
Bəsti Rəfizadə
Sfera.az
