Alimlər gec yatanların ortaq şəxsiyyət xüsusiyyətini aşkarladılar
Elmi tədqiqatlar açıq şəkildə göstərir ki, gecə gec saatlara qədər oyaq qalmağı üstün tutan fərdlərin vərdişi yalnız gündəlik işləri ilə məhdudlaşmır. Tədqiqatlar göstərir ki, "gecə bayquşları" kimi təyin olunan fərdlər bioloji ritmləri ilə yanaşı bəzi ortaq psixoloji meylləri də paylaşırlar.
Sfera.az bildirir ki, alimlər yuxu saatlarındakı fərqlərin fərdlərin düşüncə tərzlərindən tutmuş davranış nümunələrinə qədər geniş təsirləri olduğunu düşünür.
Elmi tədqiqatlar göstərir ki, gecə gec saatlara qədər oyaq qalan fərdlər yalnız vərdiş
deyil, həm də ölçülə bilən psixoloji və bioloji meyllər nümayiş etdirirlər.
Psixologiyada bu meyl "xronotip" kimi müəyyən edilir və gün ərzində fərdin zehni və fiziki performansının saatlarını müəyyən edir. Xüsusilə, "gecə bayquşları" adlanan qrup müəyyən şəxsiyyət xüsusiyyətlərində əhəmiyyətli ortaqlıqlar göstərir.
Tədqiqatlara görə, gec yatan insanların ən görkəmli xüsusiyyətlərindən biri yüksək səviyyədə açıqlıqdır. Bu şəxslər ümumiyyətlə daha maraqlı, yeni ideyalara açıq və qutudan kənarda düşünməyə meyllidirlər. Onlar həmçinin risk götürməyə və yeniliyi daha çox axtarmağa meyllidirlər. Bəzi tədqiqatlar həmçinin göstərir ki, bu qrup yaradıcı düşüncə və problem həll etmə testlərində daha yaxşı nəticə göstərir.
Bundan əlavə, şəxsiyyət psixologiyası ədəbiyyatında gecə bayquş davranışı ilə introvertlik, emosional dalğalanma (nevrotizm) və intensiv zehni fəaliyyət arasında əlaqəni göstərən tapıntılar var.
Xüsusilə gecələr sosial stimulların azalması, bu şəxslərin daxili dünyalarına daha çox yönəlməsi və daha intellektual cəhətdən aktiv olması üçün münbit zəmin yaradır.
Lakin bəzi tədqiqatlar daha mübahisəli bir məqama diqqət çəkir: gecələr aktiv olan fərdlərdə impulsivlik, anormal davranışa meyl və "qaranlıq şəxsiyyət xüsusiyyətləri" (məsələn, narsisizm və manipulyativ meyllər) arasında zəif, lakin əhəmiyyətli korrelyasiyaların ola biləcəyi bildirilir.
Digər tərəfdən, bu mənzərə birtərəfli deyil.
Bütün gecə bayquşlarının şəxsiyyət profili eyni deyil. Mütəxəssislərin fikrincə, burada həlledici olan "gec yatmaq" deyil, bioloji saat və həyat tərzi uyğunluğundakı əsas fərqdir.
Ümumiyyətlə, elm adamları bir şeydə razılaşırlar: gec yatanların daha "vahid" şəxsiyyəti yoxdur, lakin orta hesabla daha yaradıcı, zehni cəhətdən aktiv və ənənəvi ritmlərə daha az uyğunlaşırlar.
Aynil
