Qaraçılar, elmi ədəbiyyatda daha çox Roman xalqı adı ilə tanınan, dünyanın müxtəlif bölgələrinə yayılmış qədim etnik qruplardan biridir.
Dilçilik və genetik tədqiqatlar onların mənşəyinin Cənubi Asiyaya, xüsusilə Hindistanın şimal-qərb bölgələrinə — Pəncab və Racastan ərazilərinə gedib çıxdığını göstərir.
Təxminən 1000-1500 il əvvəl bu əhali Hindistandan köç edərək qərb istiqamətində hərəkət edərək İran, Ermənistan və Anadolu ərazilərindən keçərək tədricən Avropanın müxtəlif ölkələrinə yayılıb.
Sfera.az xəbər verir ki, Roman xalqı Avropaya çatdıqdan sonra əsasən Balkan ölkələrində məskunlaşıb və oradan bütün qitəyə yayılıb. Bu gün dünyada Roman icmalarının ən çox yaşadığı ölkələr Rumıniya, Bolqarıstan, Macarıstan, Serbiya, Slovakiya, Çexiya və Şimali Makedoniyadır. Həmçinin İspaniyada “Gitanos” adı ilə tanınan böyük bir Roman icması mövcuddur.
Ümumilikdə dünyada Roman əhalisinin sayı təxminən 10-15 milyon nəfər arasında qiymətləndirilir. Qaraçıların tarixi boyunca köçəri və ya yarımköçəri həyat tərzi keçirməsi onların mədəniyyətinə də təsir göstərib. Onlar musiqi, rəqs və şifahi ənənələrlə zəngin mədəni irsə sahibdirlər. Roman dili Hind-Avropa dil ailəsinə aiddir və Hindistan mənşəli olması bu xalqın köklərini daha da aydın göstərir.
Azərbaycanla bağlı mənbələrə görə, qaraçı icmaları ölkəyə əsasən XIX–XX əsrlərdə müxtəlif köç dalğaları ilə gəliblər. Onlar daha çox şimal bölgələrində – Xaçmaz rayonunda, xüsusilə “Qaraçı kəndi” kimi tanınan ərazidə, eləcə də Quba, Xudat və Balakən ətrafında məskunlaşıblar.
Tarixən bu icmaların bir hissəsi yarımköçəri həyat sürüb, müxtəlif sənət və musiqi fəaliyyətləri ilə məşğul olub. Müasir dövrdə isə onların bir qismi şəhərlərdə və müxtəlif rayonlarda daha inteqrasiya olunmuş şəkildə yaşayır.
Ümumilikdə qaraçılar dünyanın bir çox ölkəsinə yayılmış, fərqli mədəniyyətlərə uyğunlaşmış, lakin öz etnik kimliyini və ənənələrini qorumağa çalışan qədim bir xalqdır.
Mənsumə
Sfera.az
