Yuxular insan təcrübəsinin ən sirli tərəflərindən biridir. Hər gecə beynimiz bizi real olmayan, lakin bəzən olduqca real görünən səhnələrə aparır: gah uçur, gah qorxur, gah da keçmişdə yaşadığımız anları yenidən canlandırırıq.
Bu isə həmişə maraqlı bir sual doğurur: Yuxular reallığın davamıdır, yoxsa tamamilə ayrı bir aləm?
Sfera.az xəbər verir ki, məşhur psixoloq Ziqmund Freyd yuxuları insanın şüuraltı arzularının və gizli istəklərinin ifadəsi kimi izah edir.
Onun fikrincə, yuxular “maskalanmış həqiqətlərdir” - yəni insan gündəlik həyatda büruzə verə bilmədiyi hissləri yuxular vasitəsilə yaşayır.
Bu yanaşmaya görə, yuxular reallığın birbaşa davamı deyil, daxili dünyamızdakı əksidir.Psixoloq Karl Yunq isə yuxulara daha geniş perspektivdən baxıb. O, yuxuları təkcə fərdi şüuraltı ilə deyil, həm də “kollektiv şüuraltı” ilə əlaqələndirib. Yunqun fikrincə, yuxularda gördüyümüz simvollar bütün insanlıq üçün ortaq mənalar daşıya bilər. Bu baxış yuxuları həm şəxsi, həm də universal bir daxili dünya kimi təqdim edir.Müasir nevroloji tədqiqatlar isə məsələyə daha elmi yanaşır. Yuxu mərhələlərini araşdıran alim Allan Hobson bildirib ki, yuxular beynin yaddaş, emosiyalar və təsadüfi sinir siqnallarını emal etməsinin nəticəsidir.
Bu izaha görə, yuxular xüsusi bir “başqa dünya” deyil, beynin gecə rejimində yaratdığı daxili simulyasiyadır.Yuxuların “ayrı bir dünya” olması fikri isə daha çox fəlsəfi yanaşmadır. İnsanlar yuxuda özünü fərqli zamanlarda, məkanlarda və hətta fərqli kimliklərdə görə bildiyi üçün bu təcrübə bəzən real dünyadan tam müstəqil bir varlıq kimi hiss olunur. Lakin elmi baxımdan bu, beynin yaratdığı subyektiv bir təcrübədir.Göründüyü kimi, yuxular nə tam olaraq reallığın davamıdır, nə da tamamilə ayrı bir dünyadır. Ekspertlərin fikrincə, yuxular reallığın beynimizdə yenidən işlənmiş formasıdır. Onlar həm keçmiş təcrübələrimizin izi, həm də şüuraltımızın dili kimi çıxış edir. Bəlkə də yuxuların sirri elə bundadır - həm çox tanış, həm də tam izah olunmaz olması.
Mənsumə
Sfera.az
