Son illər süni intellektin (Sİ) sürətli inkişafı qlobal miqyasda ciddi narahatlıqlara səbəb olub. Texnologiya sahəsində aparıcı mütəxəssislər və iri şirkət rəhbərləri bildirirlər ki, süni intellekt artıq bir çox sahələrdə insan imkanlarını üstələməyə başlayıb və bu proses yaxın gələcəkdə daha da sürətlənə bilər.
Sfera.az xəbər verir ki, süni intellektin gələcəkdə dünyada dominant mövqeyə sahib olub-olmayacağı ilə bağlı müxtəlif ssenarilər irəli sürülür. Əsas müzakirə mövzusu insan səviyyəsində düşünə bilən və qərar verə bilən Ümumi Süni İntellektin nə vaxt yaranacağıdır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu mərhələdən sonra süni intellekt artıq təkcə köməkçi alət deyil, birbaşa qərarverici qüvvəyə çevrilə bilər. Texnologiya dünyasında bu prosesin vaxtı ilə bağlı konkret tarixlər də səsləndirilir. “Tesla” və “SpaceX” şirkətlərinin rəhbəri İlon Mask bildirib ki, süni intellekt böyük ehtimalla artıq 2031-ci ilə qədər bütün bəşəriyyətdən daha ağıllı ola bilər.
Onun sözlərinə görə, süni intellektin insan idrakını tam üstələməsi bəşəriyyət üçün həm böyük imkanlar, həm də ciddi risklər yaradır. Digər tədqiqatçılar isə bu mərhələnin 2028-2035-ci illər arasında baş verə biləcəyini düşünür, daha ehtiyatlı yanaşanlar isə prosesi 2040-cı illərə qədər uzadır. Analitiklərin fikrincə, süni intellektin dünyada “hökmranlıq” qazanması əsasən iqtisadi və texnoloji sahələrdə özünü göstərə bilər. Bir çox peşələrin avtomatlaşdırılması, iri şirkətlərdə və dövlət qurumlarında qərarvermə proseslərinin Sİ-yə ötürülməsi, məlumat axınına nəzarətin güclənməsi bu ssenarinin əsas elementləri kimi göstərilir. Xüsusilə, süni intellektin insan müdaxiləsi olmadan özünü təkmilləşdirmə qabiliyyəti narahatlıq doğuran məqamlardan biri hesab olunur.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, əsas təhlükə süni intellektin şüurlu şəkildə zərərli olması deyil, onun insan dəyərlərini və niyyətlərini düzgün anlamaması ehtimalıdır. Yanlış müəyyən edilmiş məqsədlər gələcəkdə idarəolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Məhz bu səbəbdən bir sıra ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar süni intellektin inkişafına nəzarət mexanizmlərinin yaradılması üzərində işləyir. Nəticə etibarilə, süni intellekt artıq uzaq gələcəyin yox, bu günün reallığına çevrilib. Onun dünyanı nə vaxt və hansı formada “ələ keçirə” biləcəyi isə birbaşa insanların bu texnologiyanı nə dərəcədə nəzarətdə saxlayacağından və düzgün istiqamətləndirəcəyindən asılı olacaq.
Firuzə Əliyeva
Sfera.az
