Çilinin şimalında yerləşən Atakama səhrası 400 ildən artıqdır ki, demək olar heç yağış almayan torpaqları ilə dünyanın ən ekstremal bölgələrindən biri kimi tanınır. Həddindən artıq quraq iqlimi sayəsində bu ərazi həm dünyanın ən qədim mumiyalarına ev sahibliyi edən arxeoloji məkan, həm də Marsın səthinə bənzər şəraiti ilə elmi araşdırmalar üçün unikal laboratoriya rolunu oynayır.
Sfera.az bildirir ki, Atakama səhrası yalnız quraqlığı ilə deyil, eyni zamanda strateji əhəmiyyəti ilə də diqqət çəkir. Dünya üzrə ən quraq məskunlaşan bölgələrdən biri olan bu səhra mis və litium kimi kritik mədən ehtiyatları ilə qlobal enerji sektorunun əsas mərkəzlərindən sayılır.
400 ildən artıq müddətdə demək olar yağıntı almayan Atakama torpaqları bu gün həm elmi tədqiqatlar, həm də enerji resursları baxımından beynəlxalq əhəmiyyət daşıyır. Ekstremal iqlim şəraiti alimlərə canlıların uyğunlaşma və mühafizə mexanizmlərini araşdırmaq üçün nadir imkanlar yaradır.
Atakama səhrasının bu qədər quraq olmasının əsas səbəbi And dağlarının Sakit okeandan gələn nəmli hava axınlarını kəsməsi və soyuq Humboldt cərəyanının təsiridir. Bəzi bölgələrdə illik yağıntı miqdarı 1 millimetrdən də aşağı düşür. Nəmlik çatışmazlığı üzvi maddələrin mikroorqanizmlər tərəfindən parçalanmasını demək olar ki, dayandırır və torpaq təbii şəkildə qorunur.
Bu unikal mühit arxeoloji tapıntıların minilliklər boyu toxunulmaz qalmasına şərait yaradır.
Karbon analizlərinə görə, Atakamada tapılan Çinçorro mumiyaları Misir mumiyalarından təxminən 2000 il daha qədimdir. Onların eramızdan əvvəl 5000–7000-ci illərə aid olduğu müəyyən edilib. Bu fakt Atakamanı dünyanın ən qədim insan qalıqlarına ev sahibliyi edən bölgələrdən birinə çevirir.
Torpağın yüksək dərəcədə oksidləşməsi və rütubətin demək olar ki, olmaması Atakamanı Mars səthinə ən çox bənzəyən ərazilərdən birinə çevirib. Bu səbəbdən NASA və Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) planetlərarası kəşfiyyat aparatlarının sensorlarını və avtonom sistemlərini sınaqdan keçirmək üçün bu bölgəni seçir.
Eyni zamanda, ilin böyük hissəsində aşağı rütubət və buludsuz səma Atakamanı optik və radio astronomiya üçün ideal məkana çevirir. Dünyanın ən qabaqcıl rəsədxanalarından biri olan ALMA məhz bu ərazidə yerləşir.
Atakama səhrası təkcə elmi araşdırmalar üçün deyil, enerji sektoru baxımından da böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Regionda dünyanın ən zəngin litium və mis yataqları mövcuddur. Xüsusilə litium-ion batareyalarının istehsalı üçün həyati əhəmiyyət daşıyan duz düzənlikləri qlobal litium tədarük zəncirinin mərkəzində yer alır.
Bu xüsusiyyətləri ilə Atakama səhrası həm təbii, həm elmi, həm də iqtisadi potensialı baxımından dünyanın ən strateji bölgələrindən biri kimi önə çıxır.
İstəsən daha qısa xəbər variantı, daha sensasiyalı başlıq və ya sosial şəbəkə üçün uyğun format da hazırlaya bilərəm.
Aynil
