Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) Media Laboratoriyasındakı tədqiqatçılar vizual xatirələri fiziki hisslərə çevirən inqilabi cihaz hazırlayıblar.
Sfera.az xəbər verir ki, “Anemoia Device” adlı bu prototip süni intellekt alqoritmlərindən istifadə edərək analoq fotoşəkilləri təhlil edir və onları fərdiləşdirilmiş qoxulara çevirir. Cihaz, yaddaş texnologiyalarında yeni bir dövr açaraq, istifadəçilərə keçmişi yalnız görmək deyil, həm də qoxulamaq imkanı təqdim edir. Adını ədəbiyyatda “heç vaxt yaşanmamış bir dövr və ya anın dərin həsrəti” mənasında işlədilən anemoia anlayışından alır.
Layihənin memarı Sayrus Klark bildirir ki, texnologiya insanları yalnız ekranlarla məhdudlaşdırmamalı, onları hissləri ilə yenidən əlaqələndirməlidir. Cihaz həm şəxsi xatirələri canlandırır, həm də heç vaxt görüşmədiyimiz insanların köhnə fotolarına emosional dərinlik qatır, nostaljini universal bir anlayışa çevirir.
Cihaz necə işləyir?
Şaquli arxitektura ilə dizayn edilmiş “Anemoia Device” inkişaf etmiş bir görüntü dili modeli ilə inteqrasiya olunub. İstifadəçi fotoşəkili cihazın yuxarı hissəsinə yerləşdirir və süni intellekt saniyələr ərzində obyektləri, işığı və kompozisiyanı təhlil edir. İstifadəçilər üç tənzimləmə düyməsi ilə əsas subyekt, onun həyat mərhələsi və ətraf mühitin emosional tonunu seçərək öz “hekayələrini” yarada bilirlər.
Cihazın alt hissəsində isə səndəl ağacı, köhnə kitab kağızı, şam meşəsi, dəri və qum kimi 50 əsas ətir notundan ibarət kolleksiya yerləşir. Süni intellekt və istifadəçi seçimi əsasında bu notlar saniyələr ərzində unikal qoxuya çevrilir, beləliklə fotoşəkil fiziki dünyada qoxu şəklində təcəssüm edir.
Gələcək perspektivlər
Layihənin vizyonu, rəqəmsal fayl yığınlarında itən xatirələri yenidən canlandırmaqdır. Sınaq sessiyalarında daş pilləkənlərdə meyvə yeyən cütlüyün qış fotosundan əldə edilən ədviyyatlı alma və torpaq müşk qoxusu iştirakçıları dərhal həmin ana qaytarıb. NeurIPS 2025 konfransında təqdim olunan tədqiqatın gələcək planları da həyəcan vericidir: cihazın ev versiyası, həmçinin fotoşəkilləri uzaqdan göndərərək xüsusi qoxular sifariş etmək mümkün olacaq.
Bu hibrid sistem vizual və qoxu yaddaşını birləşdirərək kitabxana, muzey və şəxsi arxivlərin işləmə prinsiplərini kökündən dəyişməyə hazır görünür.
Aynil
Sfera.az
